Mainboard – Bo Mạch Chủ Là Gì? Chức Năng Và Kinh Nghiệm Lựa Chọn Main Máy Tính

Trong một hệ thống máy tính, mainboard (bo mạch chủ) được xem là “xương sống” kết nối và điều khiển toàn bộ các linh kiện phần cứng. Việc hiểu rõ mainboard là gì, chức năng của bo mạch chủ cũng như cách lựa chọn main phù hợp sẽ giúp người dùng xây dựng cấu hình máy tính ổn định, tối ưu hiệu năng và tiết kiệm chi phí.

Mainboard – Bo mạch chủ là gì?

Mainboard (hay Main máy tính) là một trong những thành phần rất quan trọng, không thể thiếu trong nhiều thiết bị điện tử. Đây thực chất là một bảng mạch in có vai trò nền tảng liên kết tất cả các linh kiện và thiết bị ngoại vi thành một bộ máy thống nhất giúp điều khiển tốc độ và đường đi của luồng dữ liệu giữa các thiết bị. Đồng thời điều khiển, phân phối điện áp cung cấp cho các linh kiện máy tính khác thông qua dây dẫn và những loại đầu cắm phù hợp.

Bo mạch chủ được coi là trái tim của máy tính, có nhiệm vụ quản lý, điều khiển và kết nối các thành phần để tạo nên một máy tính hoạt động ổn định và hiệu quả.

Một số tên gọi khác của linh kiện này: motherboard, mobd, backplane board, base board, main circuit board, planar board, system board,…

Chức năng chính của bo mạch chủ

Bo mạch chủ liên kết các linh kiện cũng như các thiết bị ngoại vi thành 1 hệ thống máy tính hoàn chỉnh. Chúng điều khiển tốc độ cũng như đường đi từ các luồng dữ liệu trên thiết bị.

Ngoài ra, Motherboard có chức năng điều khiển hoạt động hay phân phối điện áp cung cấp năng lượng cho mọi linh kiện đang bị gắn chết hoặc cắm rời trên main máy tính. Đồng thời, linh kiện này cũng quyết định đến tuổi thọ của cả bộ máy.

Cấu tạo của Mainboard

Một bộ main máy tính có cấu tạo phức tạp từ nhiều thành phần khác nhau. Mỗi thành phần lại mang những chức năng riêng biệt:

Chipset

Chipset trong bo mạch chủ đảm nhận một loạt các chức năng quan trọng. Bộ phận này thực hiện nhiệm vụ truyền dữ liệu từ ổ cứng thông qua bộ nhớ đến CPU và đảm bảo rằng việc kết nối với các thiết bị ngoại vi hay card mở rộng có thể hoạt động một cách tương thích với CPU.

Tuy nhiên, chipset không chỉ có chức năng cơ bản như vậy, mà còn có nhiều tính năng khác quan trọng:

Điều khiển hệ thống RAID

Hỗ trợ cổng FireWire cho mỗi series mainboard khác nhau và bộ phận chipset này khiến chúng trở nên quan trọng và cần thiết.

Socket

Soket (còn được biết đến với tên gọi đế cắm CPU), là bộ phận tối quan trọng của main máy tính cây. Con chip của bộ phận này thường được gắn cố định vào bo mạch chủ

Tùy thuộc vào từng đời máy tính, mà Socket cũng thường được thiết kế khác nhau. Đa số máy tính sử dụng các con chip hiện đại đều có số Socket lớn và ngược lại máy sử dụng các con chip cũ sẽ có số Socket khá nhỏ.

Khe cắm RAM

Số chân cắm của khe Ram thường được thiết kế khác nhau tùy thuộc vào từng loại Main máy tính. Các dòng máy tính Pentium 2 hoặc 3 thường sử dụng SDRAM, còn đối với những dòng máy từ Pentium trên 4 bắt đầu sử dụng khe cắm DDRAM với nhiều ưu điểm vượt trội hơn cả.

Khe cắm PCI

Ngày nay, trên Mainboard được tích hợp rất nhiều loại khe cắm PCI. Đây là loại khe cắm với tác dụng hỗ trợ cho quá trình xử lý âm thanh trở nên tốt hơn rất nhiều. Thông thường, các khe cắm PCI có cùng màu sắc thường được thiết kế để hỗ trợ cho việc tối ưu hóa hoạt động của máy tính hoặc laptop..

Cổng kết nối các thiết bị ngoại vi

Main máy tính được thiết kế với đa dạng cổng liên kết để tạo sự kết nối thuận tiện với các thiết bị ngoại vi như bàn phím, máy in, màn hình, chuột… Các cổng này được thiết kế gồm nhiều loại, mỗi loại lại sở hữu những chức năng khác nhau phù hợp với nhiều nhu cầu của người dùng, chẳng hạn như: COM, ps/2…

Các loại cổng kết nối thiết bị ngoại vi trên bo mạch có thể bao gồm:

• Cổng PS2: Đây là loại cổng thường dùng để kết nối bàn phím và chuột. Tuy nhiên, hiện nay loại cổng này hầu như đã không còn.
• Cổng COM: Loại cổng này có thiết kế đặc trưng với 9 chân, thường được dùng để kết nối máy in và các thiết bị khác.
• Cổng USB: Cổng này có thiết kế với 4 chân để đảm bảo tính tương thích và khả năng hoạt động với nhiều loại thiết bị.

Cổng kết nối mạng

Một thành phần không thể thiếu khác trong mỗi bộ main máy tính, đó là cổng kết nối mạng. Loại cổng này thường được thiết kế với IC có 2 chân hoặc 4 hàng chân, và thường được kết hợp với một thạch anh tần số khoảng 25MHz. Cổng kết nối mạng đóng vai trò quan trọng trong việc điều khiển và truyền dữ liệu qua mạng Internet cũng như mạng LAN.

Mainboard có nhiều hình dáng cũng như kích thước khác nhau (thường được gọi là Form factors) giúp đáp ứng đầy đủ và đa dạng nhu cầu của người dùng.

• Bo mạch ATX: Là dạng bo mạch chủ có kích thước lớn nhất, với chiều ngang rộng và chiều dọc tương ứng là 12 inch và 9.9 inch.
• Micro ATX: Là loại bo mạch chủ có kích thước nhỏ hơn so với ATX. Chúng được thiết kế với chiều ngang và chiều dọc bằng nhau, đều là 9.6 inch.
• Mini-ITX: Là dạng nhỏ nhất trong ba loại, có kích thước chiều ngang và chiều dọc lần lượt là 6.7 x 6.7 inch. Tuy nhiên, loại bo mạch này cũng được thiết kế với hai khe RAM khác biệt hoàn toàn so với các loại khác.

Các dòng Main máy tính phổ biến

Trên thị trường hiện nay, Mainboard được sản xuất với khá nhiều chủng loại khác nhau. Sau đây là các dòng main được sử dụng phổ biến nhất trên thị trường:

• Dòng G: Đây là dòng mainboard đầu tiên, thường xuất hiện trên các máy tính cũ. Cho đến nay đã trở nên rất hiếm trên thị trường.
• Dòng B: Là dòng main khá phổ biến và bán chạy trên thị trường, được tích hợp nhiều tính năng và công nghệ tiên tiến.
• Dòng H: Dòng bo mạch này được sử dụng phổ biến nhờ tích hợp nhiều tính năng và giá cả hợp lý, mang đến trải nghiệm đầy đủ tiện ích cho người dùng.
• Dòng Z: Là dòng main máy tính pc cao cấp, có khả năng ép xung tốt cộng với hiệu suất mạnh mẽ rất thích hợp cho các bộ PC đồ họa hiệu suất cao.
• Dòng X: Là dòng mainboard cao cấp nhất hiện nay, đáp ứng đầy đủ tính năng tối ưu cho người dùng.

Phân loại Main máy tính theo Socket

Bo mạch chủ được phân loại dựa trên các loại Socket khác nhau như Mainboard Socket 1151, Socket 1151v2, cùng với nền tảng Socket 1200 và nhiều loại khác.

• Socket 1151: Đây là dòng bo mạch chủ thông dụng được sử dụng rộng rãi, có 1151 chân kết nối với CPU. Dòng Socket 1151 v2 thường là cho thế hệ CPU Intel thứ 8 hoặc thứ 9.
• Socket 1200: Thường là dòng main máy tính cây hỗ trợ cho bộ vi xử lý thế hệ thứ 10 của Intel. Chúng cung cấp đầy đủ các tính năng cơ bản cho máy tính.
• Socket 2011: Dòng bo mạch chủ này không phổ biến nhưng có khả năng ép xung mạnh mẽ, phục vụ nhu cầu đa dạng của người dùng.
• Socket 2066: Được đánh giá bởi người tiêu dùng cho các Server gần đây
• Socket AM4: Dành cho các bo mạch chủ hỗ trợ vi xử lý của AMD, đáp ứng nhu cầu sử dụng đồ họa và công việc lập trình.
• Socket TR4: Ra mắt năm 2017 và phổ biến trong các máy chủ, đặc biệt được ưa chuộng trong lĩnh vực streaming.
• Socket sTRX4: Một trong những dòng bo mạch chủ cao cấp nhất, cung cấp đầy đủ tính năng đẳng cấp, phù hợp cho các công việc xử lý hình ảnh và lập trình.

Những thương hiệu bo mạch chủ hàng đầu hiện nay

Trên thị trường hiện nay không khó để tìm ra các thương hiệu bo mạch chủ uy tín, chất lượng. Anh em có thể tham khảo ASUS, GIGABYTE, MSI, ASROCK, Supermicro,… đều là những cái tên đầu ngành đáng để chúng ta tin tưởng và chọn lựa.

Main máy tính Asus

Asus là một trong những nhà sản xuất bo mạch chủ hàng đầu, với minh chứng là số lượng sản phẩm tiêu thụ chiếm phần lớn thị trường ở Việt Nam. Đây là một tên tuổi uy tín trong ngành, sản xuất main máy tính lâu đời và cung cấp cho thị trường nhiều dòng sản phẩm chất lượng.

Mainboard máy tính của Asus nổi bật với thiết kế với tinh tế, bắt mắt mà vẫn đảm bảo độ chính xác tuyệt vời. Các dòng sản phẩm tiên tiến của hãng như ROG, ROG Strix, TUF Gaming và Prime luôn đáp ứng mọi nhu cầu sử dụng của người dùng.

Main máy tính Gigabyte

Mainboard của GIGABYTE được phát triển dựa trên công nghệ Ultra Durable, sử dụng các linh kiện chất lượng cao kết hợp với thiết kế tối ưu, tạo nên sự bền bỉ, độ ổn định và khả năng ép xung cao. Mặc dù có mức giá cao hơn so với các sản phẩm cùng phân khúc, nhưng lại tương xứng với chất lượng và hiệu năng đem lại.

Một số mainboard nổi bật đang làm mưa làm gió trên thị trường: GIGABYTE Z390 GAMING X, GIGABYTE B450, Aorus Elite, GIGABYTE Z390 UD, Gigabyte B365M-D3H,…

Main máy tính MSI

Bo mạch chủ MSI thường có khá nhiều phân khúc giá khác nhau, đáp ứng được hầu hết nhu cầu của người dùng. Nổi bật với giá cả hợp lý, luôn tích hợp những công nghệ mới và mang lại khả năng ép xung vượt trội.

Một số mẫu Mainboard không thể bỏ qua của MSI: MSI MAG Z490 Tomahawk, MSI X299 Gaming Carbon Pro, MSI MPG Z490 Gaming Plus, Mainboard MSI B560M Pro,…

Main máy tính Asrock

Các sản phẩm bo mạch chủ của ASRock tập trung vào việc tối ưu hóa chi phí, điều này làm cho chúng có giá rẻ hơn so với các sản phẩm cùng phân khúc trên thị trường. ASRock cũng phát triển nhiều dòng mainboard phục vụ cho văn phòng và chơi game, với độ bền vượt trội và chất lượng tốt, cùng với khả năng xử lý nhanh.

Tham khảo ngay các mẫu: ASRock B460M Pro4, ASRock X570 Phantom Gaming 4, ASRock Z490 AQUA, ASRock W480 Creator…

Kinh nghiệm lựa chọn bộ main máy tính

Làm thế nào để lựa chọn được Mainboard vừa phù hợp với máy tính, vừa đáp ứng được nhu cầu làm việc, mà giá thành lại rẻ? Anh em hãy lưu ý một vài kinh nghiệm mà 3D COMPUTER chia sẻ ngay sau đây:

Chọn số Socket phù hợp với CPU

Socket đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối giữa bo mạch chủ với CPU, đồng thời cũng giúp hạn chế các hư hại phần cứng. Để lựa chọn Main máy tính phù hợp, anh em cần xác định ngay từ đầu sẽ sử dụng CPU là của Intel hay AMD. Cụ thể, các loại Socket như LGA 1151-v2 và LGA 2066 thích hợp cho CPU Intel, trong khi PGA AM4 hoặc LGA TR4 lại tương thích với các CPU AMD.

Chọn mainboard có kích thước phù hợp

Micro-ATX và ATX là hai kích thước được đa số anh em lựa chọn, nhờ khả năng hỗ trợ gắn thêm linh kiện vượt trội và tương thích với hầu hết các case máy tính được sử dụng phổ biến hiện nay.

Chọn khe cắm hỗ trợ phù hợp

Hiện nay, các bo mạch chủ thường được thiết kế với hai loại khe cắm mở rộng phổ biến là PCIe x1 và PCIe x16. Nếu anh em có ý định sử dụng một hệ thống máy tính với nhiều card đồ họa, thì có thể tham khảo lựa chọn Main ATX hoặc Micro-ATX với 1 khe PCIe x16 hoặc hai khe PCIe x1.

Lưu ý khả năng ép xung

Nếu anh em có ý định ép xung cho chip Intel, thì nên chọn mainboard sử dụng chipset Z370 hay CPU có ký tự cuối của tên model là “K” (như Core i7-8700K), hoặc là nâng cấp nền tảng cao cấp hơn X299 và chip Skylake X.

Còn với AMD thì tương đối đơn giản vì tất cả các con chip Ryzen hiện tại đều được hỗ trợ ép xung, kể cả những chipset thấp nhất (A320 và A300) cũng đã được hỗ trợ tính năng này.

Lựa chọn tùy vào mục đích sử dụng

Việc xác định đúng mục tiêu sử dụng sẽ giúp anh em tìm kiếm được Main máy tính phù hợp, đồng thời tăng tuổi thọ sản phẩm cũng như tiết kiệm các khoản chi phí. Với anh em thường xuyên làm đồ họa và thiết kế, việc đầu tư các dòng bo mạch chủ cao cấp và hiện đại là cần thiết.

Lựa chọn dựa trên phân khúc

Hiện nay các hãng sản xuất đều cố gắng đa dạng phân khúc sản phẩm của mình để đáp ứng nhu cầu phong phú của người dùng. Tùy thuộc vào khả năng tài chính của bản thân mà anh em quyết định chọn mua các loại bo mạch chủ phù hợp. Đối với các sản phẩm thuộc phân khúc cao cấp, anh em sẽ phải chi nhiều tiền hơn, nhưng đổi lại là thời gian sử dụng lâu dài và hiệu năng cao khi hoạt động.

Tóm lại, mainboard đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc đảm bảo khả năng hoạt động, mở rộng và nâng cấp của máy tính. Việc lựa chọn bo mạch chủ phù hợp với nhu cầu sử dụng, cấu hình linh kiện và ngân sách sẽ giúp hệ thống vận hành bền bỉ, ổn định trong thời gian dài. Hy vọng những chia sẻ trong bài viết đã giúp bạn hiểu rõ hơn về mainboard cũng như có thêm kinh nghiệm để lựa chọn main máy tính phù hợp nhất.